Urodzenie dziecka samo w sobie nie jest zaliczane do stażu pracy, ale urlop macierzyński już tak. To ważna informacja dla osób, które zastanawiają się, jak urlopy związane z rodzicielstwem wpływają na obliczanie emerytury czy inne uprawnienia pracownicze. Przepisy w tej sprawie często budzą wątpliwości, dlatego warto wiedzieć, na co dokładnie można liczyć.
Czy urodzenie dziecka wlicza się do lat pracy?
Samo urodzenie dziecka nie jest bezpośrednio zaliczane do stażu pracy.
Do lat pracy wliczają się natomiast wybrane okresy związane z opieką nad dzieckiem, takie jak urlop macierzyński, dodatkowy urlop macierzyński, urlop rodzicielski czy urlop wychowawczy – pod warunkiem, że zostały wykorzystane zgodnie z przepisami prawa pracy.
Jeśli pracownik korzystał z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego, czas ten wlicza się do ogólnego stażu pracy na podstawie m.in. art. 186 § 1 Kodeksu pracy i ustawy emerytalnej. W przypadku urlopu wychowawczego okres ten może być także uwzględniany do uprawnień emerytalnych, jednak nie zawsze liczy się on przy ustalaniu innych świadczeń lub dodatków stażowych. Sam fakt narodzin dziecka nie oznacza automatycznego zaliczenia tego okresu do stażu pracy – istotne jest korzystanie z odpowiednich urlopów po narodzinach dziecka.
Jakie okresy związane z macierzyństwem podlegają zaliczeniu do stażu pracy?
Do stażu pracy zaliczają się niektóre okresy związane z macierzyństwem, jeśli przepisy tak stanowią. Istotne jest, aby w tym czasie pozostawać pracownicą – tylko wtedy okresy określone w Kodeksie pracy oraz ustawach szczególnych wliczają się do stażu pracy. Urlop macierzyński oraz urlop rodzicielski są w pełni traktowane jako okresy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Natomiast zwykła przerwa zawodowa z powodu urodzenia dziecka, jeśli nie jest objęta urlopem lub świadczeniami przewidzianymi przepisami, nie jest uwzględniana w stażu pracy.
Do stażu pracy nie wlicza się okresów nieodpłatnego urlopu wychowawczego, poza przypadkami jednoznacznie przewidzianymi ustawą o emeryturach i rentach z FUS – wtedy taki okres jest brany pod uwagę jedynie przy stażu emerytalnym, nie zaś stażu pracowniczym, który przekłada się na prawa pracownicze. Staż pracy obejmuje także okresy zasiłku macierzyńskiego po ustaniu stosunku pracy, gdy pokrywają się one z okresami opieki nad dzieckiem przewidzianymi przepisami.
W praktyce, do stażu pracy często liczą się poniższe okresy związane z macierzyństwem:
- urlop macierzyński przysługujący matce lub innemu uprawnionemu (np. ojcu dziecka);
- urlop rodzicielski przysługujący na zasadach określonych w Kodeksie pracy;
- zasiłek macierzyński wypłacany w okresie ubezpieczenia chorobowego;
- inne okresy, jeżeli szczególny przepis wyraźnie tak stanowi (dot. np. urlopu ojcowskiego);
- okres urlopu wychowawczego – ale jak wskazano, nie do stażu pracy, lecz tylko do stażu emerytalnego.
Dzięki temu kobieta zatrudniona na podstawie umowy o pracę nie traci ciągłości stażu pracy podczas korzystania z urlopów macierzyńskich i rodzicielskich. Staż pracy może obejmować również inne okresy uznane przez ustawodawcę za równoważne z zatrudnieniem, jednak każdorazowo należy odwołać się do aktualnych przepisów szczególnych.
Czy urlop macierzyński i rodzicielski wlicza się do lat pracy?
Urlop macierzyński i urlop rodzicielski zgodnie z Kodeksem pracy wliczają się do okresów zatrudnienia, od których zależą uprawnienia pracownicze, w tym staż pracy. Zarówno czas spędzony na urlopie macierzyńskim, jak i rodzicielskim uwzględnia się przy obliczaniu tzw. lat pracy, mających wpływ np. na wymiar urlopu wypoczynkowego oraz inne świadczenia pracownicze.
Prawo to dotyczy zarówno pracownic zatrudnionych na umowę o pracę, jak i pracowników-ojców korzystających z urlopu ojcowskiego, o ile przepisy przewidują taki okres. Okresy tych urlopów traktowane są na równi z faktycznie przepracowanymi, mimo że w tym czasie nie była świadczona praca. Warunkiem uwzględnienia tych okresów jest pozostawanie w stosunku pracy podczas korzystania z urlopów związanych z rodzicielstwem.
Trzeba zaznaczyć, że urlopy te wlicza się do stażu pracy tylko wtedy, gdy korzysta się z nich zgodnie z obowiązującymi przepisami i przy zachowaniu formalnej ciągłości zatrudnienia. Okresy urlopów bezpłatnych, które nie wynikają bezpośrednio z uprawnień rodzicielskich, nie są zaliczane do lat pracy.
W jaki sposób uzyskać potwierdzenie zaliczenia okresu urlopu po urodzeniu dziecka do stażu pracy?
Aby uzyskać potwierdzenie zaliczenia okresu urlopu po urodzeniu dziecka do stażu pracy, należy zwrócić się do swojego byłego lub obecnego pracodawcy o wydanie odpowiedniego zaświadczenia lub świadectwa pracy, w którym zostanie wykazany okres wykorzystanego urlopu macierzyńskiego czy rodzicielskiego. Pracodawca ma obowiązek ujęcia tych informacji w dokumentacji kadrowej, dlatego podstawowym dokumentem potwierdzającym jest świadectwo pracy wydawane po ustaniu stosunku pracy (art. 97 Kodeksu pracy).
Jeśli zachodzi potrzeba udokumentowania tych okresów w organie emerytalnym (ZUS/KRUS) lub u nowego pracodawcy, należy przedłożyć zaświadczenie o wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wychowawczego, a także odpis aktu urodzenia dziecka oraz świadectwo pracy z odpowiednimi wpisami. W przypadku niezgodności dokumentacji można wystąpić z pisemnym wnioskiem do pracodawcy o sprostowanie świadectwa pracy albo przedstawić w ZUS wyciągi z dokumentacji płacowej lub akta osobowe zawierające potwierdzenie urlopów.
W indywidualnych przypadkach, gdy zatrudnienie miało miejsce wiele lat temu lub zakład pracy już nie istnieje, niezbędne może okazać się uzyskanie zaświadczenia z archiwum państwowego lub z ZUS, na podstawie przechowywanej dokumentacji zgłoszeniowej oraz rozliczeniowej. Trzeba mieć na uwadze, że tylko prawidłowo udokumentowane okresy urlopów po urodzeniu dziecka zostaną wliczone do stażu pracy przy ustalaniu uprawnień emerytalnych i pracowniczych.
Jak urodzenie dziecka wpływa na prawo do emerytury i świadczeń pracowniczych?
Urodzenie dziecka wpływa pośrednio na prawo do emerytury oraz świadczeń pracowniczych, ponieważ okresy urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego oraz wychowawczego w wybranych sytuacjach są zaliczane do stażu pracy lub okresów składkowych/nieskładkowych. W praktyce przekłada się to na ustalenie uprawnień emerytalnych, takich jak minimalny wymagany staż składkowy konieczny do uzyskania emerytury, a także na prawa wynikające z długości zatrudnienia – np. prawo do nagrody jubileuszowej, dłuższego urlopu wypoczynkowego czy odpraw.
Ulgi oraz uprawnienia związane z urodzeniem dziecka różnią się w zależności od rodzaju wykorzystanego urlopu. Urlop macierzyński zalicza się do okresów składkowych, co wpływa korzystnie na wysokość przyszłej emerytury. Z kolei urlop wychowawczy nie jest okresem składkowym, ale jest traktowany jako nieskładkowy, który również bierze się pod uwagę przy wyliczaniu stażu uprawniającego do emerytury oraz niektórych świadczeń pracowniczych.
Poniżej w tabeli przedstawiono zasady zaliczania okresów po urodzeniu dziecka do stażu pracy oraz ich wpływ na emeryturę czy świadczenia pracownicze:
| Rodzaj urlopu/okresu | Wliczanie do stażu pracy | Wpływ na emeryturę (okres składkowy/nieskładkowy) | Wpływ na świadczenia pracownicze |
|---|---|---|---|
| Urlop macierzyński | tak | okres składkowy | wlicza się do uprawnień (np. nagroda jubileuszowa) |
| Urlop rodzicielski | tak | okres składkowy | wlicza się do stażu pracy |
| Urlop wychowawczy | tak | okres nieskładkowy | wlicza się do stażu pracy, ale z ograniczeniami |
Tabela pokazuje, że urlop macierzyński i rodzicielski są korzystniejsze z punktu widzenia składek emerytalnych niż wychowawczy, który jest co prawda liczony do stażu pracy, ale nie jest okresem składkowym. Różnice te mają przełożenie na prawo do odpraw, dodatków oraz wymiar stażu pracy, dlatego warto przeanalizować szczegółowe przepisy w tym zakresie – wszystko zależy od charakteru urlopu wykorzystanego po urodzeniu dziecka.
